MARMARA DEPREMİ´ ne HAZIR MIYIZ?
MARMARA DEPREMİ´ ne HAZIR MIYIZ?
Tarih: 7.4.2016 23:24:01
İrfan AYDINOĞLU -SİSMİK KALEM

 

Marmara Bölgesi´ nde meydana gelebilecek olası 7´den büyük bir depreme hazırlıklı mıyız?

/resimler/2016-4/7/2325326134564.jpg

Bu soru 1999 yılından beri rutin olarak her yılın 17 Ağustos tarihinde bir kez sorulur, maalesef her seferinde bu sorunun yanıtı “hayır” olarak verilir.

Bakara Suresi´ de geçen "sizin hayır bildiklerinizde şer, şer bildiklerinizde hayır vardır... Allah bilir siz bilemezsiniz... Mealindeki 216. ayeti hatırlayıp "hayır olsun İnşallah" deyip konuya başlayalım.

Gerçekte 17 Ağustos 1999 tarihinden beri deprem ile ilgili çok şey öğrendik, bireysel olarak epeyce bilinçlendik, buna karşın toplum olarak çok az hazırlık yapabildik.

Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), dünyanın en hızlı hareket eden, en aktif ve en yıkıcı fay hattıdır. (*) Kocaeli Depremini´nde fay hattının kırılma hızı saniyede 5 km. olarak ölçülmüştür. Fransa´nın Grenoble Joseph Fourier Üniversitesi Jeofizik ve Tektonofizik Laboratuvarı´nda 2008 yılında yapılan araştırmalarda,17 Ağustos 1999 Kocaeli Depremi´nde fay hattının bazı kesimlerindeki yırtılma hızının deprem dalgalarının yayılma hızının bile üzerine çıktığı saptanmıştı. 17 Ağustos 1999 Kocaeli Depremi´nde fay hattı batıdan doğuya doğru kırıldı. İzmit-Düzce arasında, fay hattı güzergâhının düz olarak devam ettiği parçalar (segmentler) 21.600 km/saat´ lik bir hız ile, ses hızının üzerinde bir hız ile kırılırken, fay hattının daha karmaşık (**) yapıda olduğu ( fay hattının doğrultu değiştirmeye zorlandığı alanlar, farklı türden kayaçların bulunduğu değişik litolojideki alanlar, yükselimlerin bulunduğu alanlar...) kısımlarda ise daha yavaş kırıldığı ve bu hızlı kırılmaların sonik patlamalar şeklinde olduğu saptandı.

BÜYÜK DEPREMLER GELMEDEN ÖNCE İŞARET VERİR Mİ?

Dünya´nın en hızlı kırılan fayı unvanına sahip KAF kırılmadan önce uyarı veriyor mu? Bu konu oldukça spekülatif. Deprem uzmanları genellikle bu soruya olumsuz yanıt veriyorlar. Ağız birliği etmişçesine: “Doğu Marmara Depremi “öncü depremi olmadan” yani “habersiz” gelecek diye kestirip atıyorlar.

17 Ağustos 1999 Kocaeli Depremi´nden sonra da bu konu epeyce tartışılmıştı. Hatta Aktüel Dergisi bir sayısında bu konuyu “17 Ağustos 1999 Depremi´nin kayıp öncüleri” başlığı ile kapak haberi yapmıştı. O yazıda Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi kayıtlarında önce var olan daha sonra ortadan kaldırılan 16 Ağustos 1999 tarihli Gölcük merkezli, magnitüdleri 2,9-3,4 arasında değişen 18 adet depremin neden gizlendiği sorgulanıyordu. Kandilli´ nin 16 Ağustos 1999 tarihli depremler listesi önceki hali ve silindikten sonraki hali gösteriliyordu. Kandilli Rasathanesi´nin o zamanki müdürü Rahmetli Ahmet Mete Işıkara Kandilli deprem kayıtlarında 17 Ağustos 1999 saat 03:02 den önce görünen 18 adet depremi depremden birkaç gün sonra yayından kaldırmakla suçlanıyordu.

O zamanlar ben de sürekli Kandilli Rasathanesi kayıtlarını izlemekteydim. 16 Ağustos 1999 tarihli Gölcük merkezli mikro deprem aktivitesi olduğunu çok iyi hatırlıyorum. Sonradan her nedense o veriler kayıtlardan silinmişti.

Science Dergisi´nin 18 Şubat 2011´de Richard Kerr imzasıyla çıkan “A Quake May Have Hinted That It Was on the Way” isimli makalesinde 17 Ağustos 1999 Kocaeli Depremi´nin kısa süre önce geliyorum işaretlerini verdiği yazıyor. Depremden 11 yıl sonra, o zaman kaydedilen düşük kaliteli verilerin yeni yöntemlerle yapılan ayrıntılı analizleri depremlerin kısa süre önceden tahmini yönünde sismologlara yeni ufuklar vaad ediyor.

Fransa´nın Grenoble kentindeki Joseph Fourier Üniversitesi sismologlarından Michel Bouchon 10 yıldır yoğun bir şekilde incelediği 7,6 magnitüdlü 1999 Kocaeli Depremi sismograf verilerinden hiçbir anlamlı sonuç çıkaramamaktaydı. 2011 tarihinde son yıllarda geliştirilen değişik analiz teknikleri kullanarak bu verilerini tekrardan incelemeye aldılar. Ellerinde mevcut sismograf kayıtları şimdiye kadar tamamen gürültü (noise) olarak görülmekteydi.

Son 10 yılda geliştirilen ayrıntılı analiz teknikleri yeni anlaşılan “sismik uğultu” (hum) dâhil olmak üzere, sismik titreşimleri daha anlaşılır kılıyordu. Sismologlar yeni teknikler kullanarak, 17 Ağustos depreminin eldeki verilerde apaçık görülen 18 adet öncü depremine ilaveten ayrıca 22 adet yeni öncü deprem bulunduğunu keşfettiler. Bunların hepsi de yüzeyde deprem olarak anlaşılabilecek bir işaret vermiyordu. Ancak verilerin hassas zaman aralıklarının ilişkilendirilmiş (correlated) analizi belirli bir lokasyondaki bir yırtılmaya işaret ediyordu. Bouchon ve arkadaşları bu öncü depremlerin kümelendiği lokasyonun yer kabuğunun 15 km. derinliklerinde, esas depremin ( ana şokun…) başladığı merkez üssü olduğu sonucuna vardılar. Depremden 44 dakika kadar önce başlayan bu öncü sarsıntılar deprem anına kadar gittikçe artan bir eğilim gösteriyordu.

Bouchon ve arkadaşları için bu mikro deprem verileri şimdiye kadar bilinenlerden çok daha önemli bir noktaya işaret ediyor. Fay hattı bu süreçte sadece inanılmaz bir hızda artan stres altında bulunmakla kalmıyor, aynı zamanda kaymaya da maruz kalıyordu. Grubun yorumuna göre birkaç yüz metrelik bir kayma alanı bu süre içinde birkaç kez 1 mm. ile 1 cm. arasında kaydı. İşte bu küçük kaymalar, sonunda esas kırılmayı yani ana şoku meydana getirdi.

Bouchon, “Kocaeli Depremi´ nde ilk kez ana şoktan önce derinde fay kayması görüyoruz.” diyor. İlk bir iki öncü sarsıntının özelliklerinde, uzman bir sismolog veya bilgisayar programı için, arkadan büyük bir depremin gelip gelmeyeceğini irdeleme olasılığı ortaya çıkıyor. Bu kadar kötü görünen verilerden böyle anlamlı sonuçların çıkarılabilmesi sismologları şaşırtmış durumda.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumundan (USGS) sismolog Ross Stein, küçük bir alanda meydana gelen küçük öncü depremlerin biraz sonra patlayacak büyük bir depremi göstermesi bakımından Kocaeli Depremi örneğinde açık veriler bulunduğunu söylemekte. Ancak jeologlar büyük ölçekli bir depremden elde edilen sonuçların tüm büyük depremler için genelleştirilmesinden şimdilik kaçınıyorlar. Diğer bir USGS sismoloğuna göre Kocaeli Depremi verilerinin bu yeni teknik ile analizi bir yandan kuramı doğrularken, bir yandan da yeterli güven verecek düzeyde değil. Ama artık sismologların önlerinde yeni bir inceleme araştırma çabası göstermek için yeterli neden var.

DEVAM EDECEK

-----------------------------------------------------------------------

(*) Kocaeli Depreminin hızı saniyede 5 km´ye ulaştı. Fay hattının yakınlarında yaşamak zaten yeterince tehlikelidir. Ancak bazen fay hattının uzağında yaşamak da tehlike sınırları dışında kalmak anlamına gelmeyebilir. Yırtılmanın ses hızını aştığı deprem türlerinde, yıkımın etki alanı ve şiddeti hakkında tahminde bulunmak bugün için mümkün değildir. Super-shear/süper-makaslama olarak bilinen bu tür depremlerin yaratacağı yıkımın etki alanı tahmin edilenden bile geniş olabilir. Ayrıca bu tür depremlerde deprem bölgesinin yakın civarında bulunan aktif tali fay hatları ya da dinazor fay ( faaliyeti yıllarca önce sona ermiş olduğu düşünülen, ölü fay ) hatları deprem anında yeniden harekete geçebilir.

(**) Fay düzlemin düz ve düşey olması halinde yer kabuğunun kilometrelerce altında bulunan deprem iç odağında kaymaların başlaması için az miktarda bir enerjiye ihtiyaç vardır. Düşey düzlemin doğrultusunda meydana gelebilecek en küçük içbükey açısal bir değişikliğin yer kabuğunda fay düzlemindeki kaymayı zorlaştıracağı için kaymanın sürebilmesi için daha büyük miktarlarda bir enerji gerekecektir. Bu da büyük magnitüdlü deprem anlamına gelmektedir. Genelde açısal içbükey doğrultu değiştirme miktarı ile magnitüdün doğru orantılı olarak arttığı düşünülür.

Anahtar Kelimeler: MARMARA, DEPREMİ, HAZIR, MIYIZ
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
KUNDUZ AGA (27 Haziran 2018 - Çarşamba)
BOLU DEPREMİ İSTANBUL İÇİN SON UYARI! (09 Nisan 2018 - Pazartesi)
MARMARA FAYLARI KANSER HASTASI (29 Ekim 2017 - Pazar)
HAARP KOMPLO TEORİSİ Mİ? (03 Haziran 2017 - Cumartesi)
MARMARA´ NIN 2017 YILI SİSMİK FALI : (02 Ocak 2017 - Pazartesi)
SÜPER FAY SÜPER AY´ A KARŞI. (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
GÜVENLİ ÜLKE TÜRKİYE! (12 Kasım 2016 - Cumartesi)
ÖNCÜ DEPREMLER HAYAT KURTARIR. (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
SİNEK KÜÇÜKTÜR AMA MİDE BULANDIRIR ! (12 Ekim 2016 - Çarşamba)
ETRAK-I Bİ İDRAK BİR TOPLUM MU OLDUK? (10 Ekim 2016 - Pazartesi)
( MARMARA´ DA HER ŞEY YOLUNDA MI? ) (06 Ekim 2016 - Perşembe)
DEPREM İSTANBUL´ A YAKLAŞIYOR MU? (12 Eylül 2016 - Pazartesi)
17 AĞUSTOS´ UN 18. YIL DÖNÜMÜ OLMAYABİLİR. (20 Ağustos 2016 - Cumartesi)
SİS, PUS OLAYININ OLASI DOĞAL NEDENLERİ. (06 Ağustos 2016 - Cumartesi)
SAVAŞ TAHMİNİ ( WAR PREDICTION ) (18 Temmuz 2016 - Pazartesi)
YALOVA AÇIKLARINDAKİ SARI SİS (25 Haziran 2016 - Cumartesi)
KANDİLLİ KENDİ İŞİNE BAKSIN (25 Haziran 2016 - Cumartesi)
BANDIRMA ve ERDEK´ İ TEHDİT EDEN FAY HATTI (08 Haziran 2016 - Çarşamba)
BANDIRMA CİVARINA DEPREM Mİ GELİYOR? (24 Mayıs 2016 - Salı)
Sayın Uğur, "Biraz edep" yahu.. (13 Nisan 2016 - Çarşamba)
NCİRLİKTEN PİS KOKULAR GELİYOR : (30 Mart 2016 - Çarşamba)
MARMARA FAYI OSİLASYON YAPMAYA BAŞLADI (11 Şubat 2016 - Perşembe)
Neyin habercisi (25 Ocak 2016 - Pazartesi)
SİMAV-İNLİCE´ DE 3,9 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (30 Aralık 2015 - Çarşamba)
DİKKAT : GANOS FAYI HER AN KIRILABİLİR ! (05 Eylül 2015 - Cumartesi)
MARMARA BÖLGESİNDE KURBAĞA ANOMALİSİ (13 Ağustos 2015 - Perşembe)
KÜRT KORİDORU (30 Haziran 2015 - Salı)
İSTANBUL DEPREMİ NEDEN OLMADI? (14 Nisan 2015 - Salı)
TÜRKİYE` DE DEPREM PANİĞİ ! (17 Mart 2015 - Salı)
İSTANBUL DEPREM RAPORU` NUN ELEŞTİRİSİ (28 Ocak 2015 - Çarşamba)
İZMİR`DE DEPREM - 10 Ocak 2015 (10 Ocak 2015 - Cumartesi)
DEPREM GÜNDEMDE SIRA NEREDE ? (14 Kasım 2014 - Cuma)
MUĞLA` DA 4,7 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (10 Kasım 2014 - Pazartesi)
MARMARA` DAKİ PULL-APART YAPI. (02 Kasım 2014 - Pazar)
İSTANBUL DEPREMİ ADALAR AÇIKLARINDA OLACAK ! (17 Eylül 2014 - Çarşamba)
GÜNEŞ` TE ÇOK BÜYÜK PATLAMA (12 Eylül 2014 - Cuma)
BARTIN` DA 4,1 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (04 Eylül 2014 - Perşembe)
ISPARTA` DA 5,1 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (!) (25 Ağustos 2014 - Pazartesi)
YALOVA` YA DEPREM UYARISI (!) (05 Ağustos 2014 - Salı)
FAY GACİRDADİ (27 Haziran 2014 - Cuma)
GÖKÇEADA DEPREMİ ARTÇILARI SÖNÜMLENDİ (02 Haziran 2014 - Pazartesi)
DEPREM SÖYLENTİSİNE NEDEN OLAN ANOMALİ (29 Mayıs 2014 - Perşembe)
SOMA MİLAT OLACAK (!) (20 Mayıs 2014 - Salı)
Büyük bir depremin habercisi (27 Kasım 2013 - Çarşamba)
ALASKA` DA 7 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM.. (02 Eylül 2013 - Pazartesi)
GÜNEY MARMARA` DA SON DURUM.. (01 Eylül 2013 - Pazar)
17 Ağustos (17 Ağustos 2013 - Cumartesi)
Bedava yaşayan bir depremzedenin tavsiyesi (17 Ağustos 2013 - Cumartesi)
BANDIRMA İÇİN DEPREM UYARISI (!) (27 Mayıs 2013 - Pazartesi)
İSTANBUL’ U BEKLEYEN ÂKİBET : DEPREM (04 Şubat 2013 - Pazartesi)
BANDIRMA DEPREME HAZIR MI? (23 Ocak 2013 - Çarşamba)
EGE DEPREMLERİ KORKUTUYOR (!) (15 Ocak 2013 - Salı)
BOZCAADA DEPREMİNİ UCUZ ATLATTIK (!) (09 Ocak 2013 - Çarşamba)
HELEN YAYI` NI MARMARA FAYI GERER (!) (18 Aralık 2012 - Salı)
TÜRKİYE’ NİN NERESİNDE DEPREM OLABİLİR? (19 Kasım 2012 - Pazartesi)
Kandilli`den yalanlama (12 Ekim 2012 - Cuma)
BURSA` DA DEPREME SIKI TAKİP (!) (27 Eylül 2012 - Perşembe)
Pazarcık depremi (21 Eylül 2012 - Cuma)
DÜNYA ŞOKTA (12 Eylül 2012 - Çarşamba)
MARMARA FAYLARINDA KUZEY-GÜNEY REKABETİ (29 Şubat 2012 - Çarşamba)
BANDIRMA` DAN GEÇEN HAYALET FAY HATTI.. (30 Ocak 2012 - Pazartesi)
DEPREMLER ve 2011 YILI (03 Ocak 2012 - Salı)
İŞTE DÜNYA` YI BEKLEYEN FELAKETLER.. (17 Kasım 2011 - Perşembe)
AHMET METE IŞIKARA` DAN KORKUTAN AÇIKLAMA.. (16 Kasım 2011 - Çarşamba)
ZORUNLU TEKTONİK AÇIKLAMA : (27 Ekim 2011 - Perşembe)
Deprem anında (24 Ekim 2011 - Pazartesi)
TAKSİTLİ ÖDEME BİZİM FAYLARA UYMAZ.. (17 Ekim 2011 - Pazartesi)
Sayfa:
Reklamlar

 

/resimler/2018-6/14/1717156314892.gif

/resimler/2018-6/14/1724418446949.gif

 

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Balikesir için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:37 08:20 13:21 15:46 18:04 19:35
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar