NEPAL DEPREMİ İSTANBUL DEPREMİ’ Nİ TETİKLEYEBİLİR Mİ?
NEPAL DEPREMİ İSTANBUL DEPREMİ’ Nİ TETİKLEYEBİLİR Mİ
Tarih: 4.5.2015 00:27:22
İrfan AYDINOĞLU -SİSMİK KALEM

Büyük ölçekli depremlerde, depremin enerjisine yenik düşerek kırılan fay hatlarının kendisine komşu ya da yakın olan fay segmentlerine durağan gerilim aktarımı ( static stress transfer ) yaparak yakın bölgesinin stres dağılımını değiştirdiği uzun bir süreden beri bilinmekteydi.

Diğer taraftan öteden beri, büyük ölçekli depremlerden sonra, deprem bölgesinden çok uzaklarda meydana gelen diğer büyük ölçekli depremlerin, söz konusu büyük deprem ile ilişkili olabileceği yönünde çok ciddi kuşkular duyulduğu da bilinen bir gerçektir. Bu tür depremler “tetiklenmiş depremler” ( triggered earthquakes ) olarak adlandırılmaktadır.

Çok da uzak olmayan geçmişe kadar yalnızca kuşku düzeyinde kalmış olan “tetiklenmiş deprem” yaklaşımı, son yıllarda üzerinde yapılan yoğun araştırmalar sayesinde giderek daha da güçlenen bir olasılık olarak görülmeye başlanmış olup, birbirinden uzak deprem odakları arasında elde edilen yeni ilişkiler sonucu artık neredeyse kesinlik kazanmaya başlamıştır. Deprem bölgesine yakın fay hatlarında ana depremden hemen sonra meydana gelen depremlerin tetiklenmiş depremler olduğuna karşı çıkan yer bilimci artık neredeyse yok denecek kadar azdır.

Deprem bölgesinin uzağında yer almasına karşın, ana deprem ile ilişkisi kurulan uzak depremler için, tetikleme işlevinin, statik stres alanının değişiminin dışında bir neden ile açıklanması gerekmektedir. Bu amaçla geliştirilen yeni mekanizma dinamik stres aktarımı ( dynamic stress transfer) kavramı (*) olup, ana depremden yayılan güçlü deprem dalgalarının, zaten enerji biriktirme safhasının sonlarına doğru yaklaşmış olan, kısa bir süre sonra kendi depremini üretme potansiyeli bulunan hedef fay hattında ilave bir gerilim artışına neden olarak, olası bir depremin tarihinin öne çekilmesi şeklinde açıklanmaktadır.

25 Nisan 2015 tarihinde meydana gelen 7,9 büyüklüğündeki Gorkha-Nepal Depremi’ nden yayılan deprem dalgaları yerküreyi yaklaşık iki saat boyunca bir çan gibi titreştirmişti. Bu etki ile yeryüzünde hareket etmemiş bir tek kum taneciği bile kalmamıştır.

Nepal’ in deprem tarihini incelerken küçük bir ayrıntı gözüme çarptı. 15 Ocak 1934 tarihinde Amerikan Ulusal Deprem Servisi USGS’ ye göre Nepal` de 17.0000 kişinin ölümüne neden olan 8,1 büyüklüğünde çok yıkıcı bir deprem meydana gelmiş.

Aklıma bir anda devirli bir fay hattı olan Kuzey Anadolu Fayı’ nın 20.Yüzyılda 1939 tarihinde 7,9 magnitüdlü Erzincan Depremi ile başlayan ve 1999 yılına kadar devam eden 9 adet 7’ den büyük magnitüdlü depremden oluşan son deprem göçü geldi.

Son yıllarda uzak depremlerin birbirlerini etkilemesi üzerine elde edilen yeni bulgular, Nepal’ deki 1934 Bihar Depremi’ nin Kuzey Anadolu Fayı’ ndaki 1939 deprem serisini başlatmış olması ihtimalini güçlendirir nitelikte.

Deprem uzmanlarının genellikle eski alışkanlıklarla yapılmış, “...yok canım, arada çok mesafe var, hem zaten depremlerin mekanizmaları farklı, bu depremler birbirini tetikleyemez....” şeklindeki ayaküstü yorumlara aldırış etmeksizin böyle uzak bir etkileşim ihtimalini kendi adıma yüksek buluyorum. Ancak bu ihtimalin bilimsel yöntemler ile detaylıca araştırılıp incelenmesi ve kanıtlaması gerektiğini de vurgulamalıyım. Bu olgu henüz % 100 ispat edilmiş durumda değildir.

Sismolojide ( son yıllarda yapılan onlarca araştırmadan çıkan olumlu sonuçlar nedeni ile ) ağırlık kazanmaya başlayan bu görüş, büyük ölçekli depremlerin, bu depremden kısa bir süre sonra komşu ya da yakın fay segmentleri üzerinde deprem tetiklemesinin yanı sıra, depremden aylar ya da yıllar sonra gecikmeli olarak küresel ölçekte deprem odağından binlerce kilometre uzak mesafelerde deprem üretmeye hazır diğer fay hatlarını da tetikleyerek deprem göçüne neden olmasına olağan bakmaya başlandı. Uluslararası hakemli bilimsel dergilerde bu konu üzerine yazılmış çok sayıda makale mevcuttur. Literatürde bu konuda araştırma yapan sismologlar pratikte depremlerin 100-150 km. lik yakın alanları etkilemesine durağan tetikleme ( static triggering ) 3-5 bin km. lik uzak alanları etkilemesini ise uzak gecikmeli dinamik tetikleme ( remote delayed dynamic triggering ) adlandırması üzerinde neredeyse anlaşmış durumdadırlar.

Erzincan Depremi ile Nepal Depremi` nin odak merkezleri arasında bulunan 2500 km. lik mesafe de öyle çok fazla sayılabilecek bir uzaklık değildir. Aralarında doğrudan süreklilik arz eden bir fay hattı bulunmamasına karşın jeolojik geçmişlerinde Paleotheys ve Neotheys Okyanusları` nın faylı kapanmalarından miras kalan kıtasal Paleotheys ve Neothetys eklem yeri çizgisellikleri mevcuttur. Her ne kadar kıtasal eklem yerleri aktif faylar gibi çalışmasalar da yine de zayıflık zonlarıdır ve bu kıtasal eklem yerleri üzerindeki zayıflık zonlarına yerleşen onlarca aktif fay hattı mevcuttur. Kuzey Anadolu Fayı Neothetys eklem yerine yerleşen bu fay hatlarının en ünlüsüdür.

Eğer bu öngörü doğru ise, yani 1939 yılında KAF üzerinde Erzincan Depremi’ ne neden olarak KAF’ daki son deprem göçünü başlatan etken 1934 yılındaki Bihar-Nepal Depremi’ nin sismik dalgaları ise, aynı olgu 2015 tarihli Gorkha-Nepal Depremi için de geçerli olmalıdır. Yani Nepal Depremi, belirli bir süre sonra, zaten stres biriktirme aşamasının sonlarına yaklaşmış olan Marmara Fayı’ nda ilave dinamik stres artışına neden olarak fay hattını vaktinden önce çalıştırıp olası İstanbul Depremi` ne sebep olabilir. Nepal Depremi` nden sonra böyle bir olasılığı yok sayamayız.


---------------------------------------------------------------------------------------------
(*) Dinamik gerilim transferinin yeni depremleri tetiklemedeki rolü, yoğun olarak, 1992 yılındaki 7,4 magnitüdlü Landers-Kaliforniya depremi ile gündeme gelmiştir. Bu depremden sonra, Landers odağından 590 kilometre uzaklığa kadar olan bir alanda, bazı bölgelerde izlenen yoğun depremsellik, dinamik tetikleme ile açıklanmaya başlanmıştır.

17 Ağustos 1999 Kocaeli Depremi’nden sonra ard arda Kolombiya, Atina, Taiwan, Gujarat depremleri meydana gelmişti. Kısa bir süre içinde meydana gelen bu depremlerin arasında bir ilişki olabileceği iddiaları ortaya atıldı. Kocaeli Depremi’ nin ardından Yunanistan ana karasında, deprem odağından 400 ile 1000 kilometre arasında değişen uzaklıklarda meydana gelen yoğun sismisite artışını inceleyen Brodsky ve diğerleri sismik aktivite artışını Kocaeli depreminin tetiklemiş olduğu sonucuna varmışlardır. Bu araştırmacılara göre Kocaeli depreminin yüzey dalgalarının geçişinden hemen sonra başlamış olan deprem etkinliğinin Kocaeli depreminden bağımsız, rastlantısal olma olasılığı %5’den fazla değildir. Kocaeli Depremi’ nin Yunanistan’ da tetiklediği en yüksek magnitüdlü deprem 5,8 büyüklüğündeki Atina Depremi’ dir. Kocaeli depremi ana depremden 3 ay sonra da 7,2 magnitüdlü Düzce Depremi’ ni tetiklemiştir.

2003 yılında Nature dergisinde yayımlanan makalede Vidale ve Li tetikleme mekanizmasının varlığını kesinleştirecek bazı gözlemlere yer vermektedirler. Bu çalışmada 1992 yılında meydana gelmiş olan Landers depreminde kırılan ana fay segmentlerinden birinde ölçülen sismik hızlarda 1999 Hector Mine depremi sırasında önemli değişimlerin meydana geldiğini gözlemlemişlerdir. Landers depremi sonrasında fay zonunda, deprem sırasında meydana gelmiş olan hasarın onarılmakta olduğu anlamına gelen P ve S dalgaları hızlarındaki artışın, Hector Mine depremi ardından birdenbire onarım öncesi değerlere geri döndüğünü saptamışlardır. Hector Mine depreminin sarsıntılarının Johnson Valley Fayı’ nda meydana getirdikleri hasarı, bu zonda kayaç parçaları arasındaki bağlantıların kuvvetli sarsıntılar sırasında ufalanıp kopmasına bağlayan araştırmacılar, bu olayda dinamik gerilimin temel rol oynamış olduğunu düşünmektedirler. Vidale ve Ni’ nin hesaplarına göre, Johnson Valley Fayı’ nda Hector Mine depremine bağlı olarak meydana gelen statik stres artışı 1/2 MPa, geçici dianamik stres artışı ise birkaç MPa düzeyinde olmuştur. Düşük dirençteki fay zonları sarsıntılardan hasar görmeye çok duyarlı konumdadırlar. Bu özellikleri, kırıntılı olmalarının yanı sıra, düşük empedansları nedeniyle sismik dalgaların genliklerini büyütme eğiliminde olmalarından da kaynaklanmaktadır.


Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
KUNDUZ AGA (27 Haziran 2018 - Çarşamba)
BOLU DEPREMİ İSTANBUL İÇİN SON UYARI! (09 Nisan 2018 - Pazartesi)
MARMARA FAYLARI KANSER HASTASI (29 Ekim 2017 - Pazar)
HAARP KOMPLO TEORİSİ Mİ? (03 Haziran 2017 - Cumartesi)
MARMARA´ NIN 2017 YILI SİSMİK FALI : (02 Ocak 2017 - Pazartesi)
SÜPER FAY SÜPER AY´ A KARŞI. (14 Kasım 2016 - Pazartesi)
GÜVENLİ ÜLKE TÜRKİYE! (12 Kasım 2016 - Cumartesi)
ÖNCÜ DEPREMLER HAYAT KURTARIR. (31 Ekim 2016 - Pazartesi)
SİNEK KÜÇÜKTÜR AMA MİDE BULANDIRIR ! (12 Ekim 2016 - Çarşamba)
ETRAK-I Bİ İDRAK BİR TOPLUM MU OLDUK? (10 Ekim 2016 - Pazartesi)
( MARMARA´ DA HER ŞEY YOLUNDA MI? ) (06 Ekim 2016 - Perşembe)
DEPREM İSTANBUL´ A YAKLAŞIYOR MU? (12 Eylül 2016 - Pazartesi)
17 AĞUSTOS´ UN 18. YIL DÖNÜMÜ OLMAYABİLİR. (20 Ağustos 2016 - Cumartesi)
SİS, PUS OLAYININ OLASI DOĞAL NEDENLERİ. (06 Ağustos 2016 - Cumartesi)
SAVAŞ TAHMİNİ ( WAR PREDICTION ) (18 Temmuz 2016 - Pazartesi)
YALOVA AÇIKLARINDAKİ SARI SİS (25 Haziran 2016 - Cumartesi)
KANDİLLİ KENDİ İŞİNE BAKSIN (25 Haziran 2016 - Cumartesi)
BANDIRMA ve ERDEK´ İ TEHDİT EDEN FAY HATTI (08 Haziran 2016 - Çarşamba)
BANDIRMA CİVARINA DEPREM Mİ GELİYOR? (24 Mayıs 2016 - Salı)
Sayın Uğur, "Biraz edep" yahu.. (13 Nisan 2016 - Çarşamba)
MARMARA DEPREMİ´ ne HAZIR MIYIZ? (07 Nisan 2016 - Perşembe)
NCİRLİKTEN PİS KOKULAR GELİYOR : (30 Mart 2016 - Çarşamba)
MARMARA FAYI OSİLASYON YAPMAYA BAŞLADI (11 Şubat 2016 - Perşembe)
Neyin habercisi (25 Ocak 2016 - Pazartesi)
SİMAV-İNLİCE´ DE 3,9 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (30 Aralık 2015 - Çarşamba)
DİKKAT : GANOS FAYI HER AN KIRILABİLİR ! (05 Eylül 2015 - Cumartesi)
MARMARA BÖLGESİNDE KURBAĞA ANOMALİSİ (13 Ağustos 2015 - Perşembe)
KÜRT KORİDORU (30 Haziran 2015 - Salı)
İSTANBUL DEPREMİ NEDEN OLMADI? (14 Nisan 2015 - Salı)
TÜRKİYE` DE DEPREM PANİĞİ ! (17 Mart 2015 - Salı)
İSTANBUL DEPREM RAPORU` NUN ELEŞTİRİSİ (28 Ocak 2015 - Çarşamba)
İZMİR`DE DEPREM - 10 Ocak 2015 (10 Ocak 2015 - Cumartesi)
DEPREM GÜNDEMDE SIRA NEREDE ? (14 Kasım 2014 - Cuma)
MUĞLA` DA 4,7 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (10 Kasım 2014 - Pazartesi)
MARMARA` DAKİ PULL-APART YAPI. (02 Kasım 2014 - Pazar)
İSTANBUL DEPREMİ ADALAR AÇIKLARINDA OLACAK ! (17 Eylül 2014 - Çarşamba)
GÜNEŞ` TE ÇOK BÜYÜK PATLAMA (12 Eylül 2014 - Cuma)
BARTIN` DA 4,1 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (04 Eylül 2014 - Perşembe)
ISPARTA` DA 5,1 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM (!) (25 Ağustos 2014 - Pazartesi)
YALOVA` YA DEPREM UYARISI (!) (05 Ağustos 2014 - Salı)
FAY GACİRDADİ (27 Haziran 2014 - Cuma)
GÖKÇEADA DEPREMİ ARTÇILARI SÖNÜMLENDİ (02 Haziran 2014 - Pazartesi)
DEPREM SÖYLENTİSİNE NEDEN OLAN ANOMALİ (29 Mayıs 2014 - Perşembe)
SOMA MİLAT OLACAK (!) (20 Mayıs 2014 - Salı)
Büyük bir depremin habercisi (27 Kasım 2013 - Çarşamba)
ALASKA` DA 7 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM.. (02 Eylül 2013 - Pazartesi)
GÜNEY MARMARA` DA SON DURUM.. (01 Eylül 2013 - Pazar)
17 Ağustos (17 Ağustos 2013 - Cumartesi)
Bedava yaşayan bir depremzedenin tavsiyesi (17 Ağustos 2013 - Cumartesi)
BANDIRMA İÇİN DEPREM UYARISI (!) (27 Mayıs 2013 - Pazartesi)
İSTANBUL’ U BEKLEYEN ÂKİBET : DEPREM (04 Şubat 2013 - Pazartesi)
BANDIRMA DEPREME HAZIR MI? (23 Ocak 2013 - Çarşamba)
EGE DEPREMLERİ KORKUTUYOR (!) (15 Ocak 2013 - Salı)
BOZCAADA DEPREMİNİ UCUZ ATLATTIK (!) (09 Ocak 2013 - Çarşamba)
HELEN YAYI` NI MARMARA FAYI GERER (!) (18 Aralık 2012 - Salı)
TÜRKİYE’ NİN NERESİNDE DEPREM OLABİLİR? (19 Kasım 2012 - Pazartesi)
Kandilli`den yalanlama (12 Ekim 2012 - Cuma)
BURSA` DA DEPREME SIKI TAKİP (!) (27 Eylül 2012 - Perşembe)
Pazarcık depremi (21 Eylül 2012 - Cuma)
DÜNYA ŞOKTA (12 Eylül 2012 - Çarşamba)
MARMARA FAYLARINDA KUZEY-GÜNEY REKABETİ (29 Şubat 2012 - Çarşamba)
BANDIRMA` DAN GEÇEN HAYALET FAY HATTI.. (30 Ocak 2012 - Pazartesi)
DEPREMLER ve 2011 YILI (03 Ocak 2012 - Salı)
İŞTE DÜNYA` YI BEKLEYEN FELAKETLER.. (17 Kasım 2011 - Perşembe)
AHMET METE IŞIKARA` DAN KORKUTAN AÇIKLAMA.. (16 Kasım 2011 - Çarşamba)
ZORUNLU TEKTONİK AÇIKLAMA : (27 Ekim 2011 - Perşembe)
Deprem anında (24 Ekim 2011 - Pazartesi)
TAKSİTLİ ÖDEME BİZİM FAYLARA UYMAZ.. (17 Ekim 2011 - Pazartesi)
Sayfa:
DOLAR
6.3635
EURO
7.4387
Reklamlar

 

/resimler/2018-6/14/1717156314892.gif

/resimler/2018-6/14/1724418446949.gif

 

Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Balikesir Hava Durumu
Bugün
Güneşli
27°
16°
Perşembe
Güneşli
27°
15°
Cuma
Parçalı bulutlu
27°
17°
Cumartesi
Parçalı bulutlu
28°
15°
Balikesir için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
06:37 08:20 13:21 15:46 18:04 19:35
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Bircok insan mutluluğu burnunun üstünde unuttuğu gözlük gibi etrafta arar.

Konfüçyus
718 En son vefaat eden sahabe Ebü`t-Tufeyl Amir (r.a.)`in irtihali.
1576 İstanbul Rasathanesi kuruldu
2006 Güz yağmurları
2006 İlköğretim haftası
-Günümüzde evlenenlerin yüzde ellisi boşanmaktadır. (Bak bunu duyduğum iyi oldu ben zaten evlenmiyecem böylece kamçılamış oldum bu sözlerle) -Rodin’in ünlü ‘düşününen adam’ heykeli aslında İtalyan şair dante’nin portresidir. -Uranüs çıplak gözle görülen

İlginç Bilgiler 4
Çorbanızı kısık ateşte pişirerek lezzetini artırabilirsiniz. Pişirme esnasında çorbanıza ekleyeceğiniz su mutlaka sıcak olsun. Çorbalarınızda tuzu fazla kaçırırsanız bir patatesin kabuklarını soyun ve dörde bölerek çorbanın içine atın. Patatesler yumuşa

Çorba Tarifleri İle İlgili Püf Noktaları