Ülkece yaşayabileceğimiz en büyük kâbuslardan birini yaşıyoruz. Kahramanmaraş'ta üst üste meydana gelen iki depremle korkunç bir yıkım yaşadık ve birçok canımızı kaybettik. Enkaz altında kurtarılmayı bekleyen onlarca canımız var ve kurtulan insanlarımız da çok zor şartlar altında hayatta kalmaya çalışıyor.
Depremde sevdiklerini ve yakınlarını kaybeden insanların sözleri ise yüreğimizi acıtıyor, boğazımızda kocaman bir yumru var ve asla geçmiyor... Nefes almaya utanıyoruz. Uyku uyumaya utanıyoruz. Yemek yemeğe utanıyoruz. Canlarımız o beton yığınlarının altında kaldıkça bizim de nefesimiz sıkışıyor, kalbimiz daralıyor.
Kahramanmaraş, Kilis, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Gaziantep, Adıyaman, Malatya, Hatay… Yaşadığımız bu devasa büyüklükteki deprem 10 şehrimizi yerle bir etti.
Değerli okurlarım;
Bu depremin geleceğini yıllardır bilim adamları televizyonlarda, çeşitli yayın kuruluşlarında bangır bangır anlatıyordu. Biz bilim adamlarının bu uyarılarına karşı ne yaptık? Önlem mi aldık, yoksa kulak mı tıkadık? Japonya’da aynı büyüklükte bir deprem olduğunda kimsenin burnu bile kanamazken, bizdeki bu büyük yıkımın sebebi ne? On il ve ilçelerdeki büyük yıkıma karşın Hatay’ın Erzin ilçesi tam fay hattının üstündeyken hiç bir binanın yıkılmaması ve hiç can kaybının olmamasını neye bağlamalıyız? Ya da ikiz binalardan biri enkaz yığınına dönüşürken, yanındaki binanın camının bile kırılmamasının sebebi ne olabilir?
Değerli okuyucularım;
Yukarıda sorduğum soruların aslında hepsinin bir cevabı var. Sizinle bu konuda bir beyin fırtınası yapalım istiyorum.
Tarihin en yıkıcı depremlerine şahitlik eden Japonya geçtiğimiz yıl Fukuşima açıklarında meydana gelen 7,3 büyüklüğündeki depremde sadece 4 kişi hayatını kaybetti. Japonya’da 7 ‘nin üzerindeki depremlerde can kaybı bile yaşanmayabiliyor. Japonlar afetlerin yıkıcı etkisini azaltmak için mimarlar ve mühendislerle, teknoloji ve tasarım sınırlarını zorluyor.
Ülkenin afete karşı koruma endüstrisini diğerlerinden ayıran faktörler arasında bina kusurlarından 10 yıl süreyle sorumlu tutulma da yer alıyor. 2018 Dünya Bankası raporunda da ardışık depremlere ve sosyoekonomik ve demografik değişikliklere yanıt olarak inşaat yasalarını kademeli olarak değiştirerek Japonya’nın dünyadaki en güvenli ve afetlere en dayanıklı yapılı çevre yarattığı belirtildi.
Hatay’ın Erzin ilçesi depreme nasıl dayandı?
Deprem bilimci Prof. Dr. Naci Görür, Erzin'de yıkım olmamasıyla ilgili şunları söyledi:
"Depremlere rağmen ebediyen bu ülkede yaşayacaksak -çünkü depremler bitmeyecek- deprem dirençli yerleşim alanları, kentler yapmamız gerekiyor. Erzin bunun bir örneği.
Peki Hatay?
Hatay Belediye Başkanı Lütfü Savaş depremden iki hafta önce uyarı yapmış: Depreme hazırlıklı değiliz diye. “Hatay depreme hazırlıklı değil" diyen Savaş'ın "37 dönümlük bir arazi, orayla ilgili bir kentsel dönüşüm istedim, her şeyi yaptık, 5 buçuk yıldır bize bakanlık cevap bile vermiyor!" dedi.
Değerli okurlarım;
Yerel yönetimlerle, hükümet iççice çalışması gerekmez mi? Yerel yönetim ve yapı denetim sistemi var fakat bunun da bir üst denetim mekanizması kurulması ve denetlenmesi gerekmektedir. Müteahhitlerin ahlaklı olması ve malzemeden çalmaması ve bunun sıkı bir denetimden geçmesi elzemdir.
Buna kader deyip geçiştirilecek bir mevzu değil.
Her konuyu kadere bağlayan bazı ilahiyatçılar bile bunun kader olmadığını söylüyor artık.
Yunus süresi 100. Ayette; yüce Mevla şöyle buyuruyor;
Allah) pisliği (huzursuzluğu, kokuşmuşluğu, azabı), akıllarını kullanmayanların üzerine yağdırır.
Ey insanoğlu akıl etmez misiniz?
Yaklaşık yetmiş beş ayette direkt ve üç yüze yakın ayette de ‘dolaylı’ olarak “akla” yapılan atıf uyarınca nasiplilerinin aklen, zihnen, ruhen ve bedenen “diri” olmaları gerektiğinin ve akıllarını kullanmalarını anlatıyor.
İnşallah toplum olarak bunları akıl ederde bir daha bu acıları yaşamayız.
Eğitimci – yazar Soner Atabek
